Decyzjami Sejmu i Senatu RP patronami nowego roku zostali wybitni twórcy, politycy, intelektualiści, instytucje oraz wydarzenia, które w sposób trwały wpisały się w dzieje kraju. Tradycja ustanawiania patronów roku, zapoczątkowana w 2001 roku uhonorowaniem Ignacego Jana Paderewskiego i Stefana Wyszyńskiego, od ponad dwóch dekad służy nie tylko upamiętnianiu ważnych rocznic, lecz także inspirowaniu debaty publicznej i przypominaniu o wartościach budujących polską wspólnotę narodową. Wśród patronów 2026 roku znaleźli się:
Stanisław Staszic
Filozof, publicysta, naukowiec, działacz państwowy i społeczny. Uznawany za ojca polskiej geologii. Po rozbiorach działał na rzecz modernizacji kraju, współtworzył instytucje naukowe i przemysłowe oraz wspierał rozwój górnictwa i hutnictwa. Cały swój majątek przeznaczył na cele społeczne.
Pamiętaj! 20 stycznia – 200. rocznica śmierci Stanisława Staszica.
Miasto Gdynia
Miasto założone sto lat temu było ówczesnym symbolem nowoczesnej Polski i sukcesu II Rzeczypospolitej. Obecnie Gdynia to dynamicznie rozwijający się port i miasto, które odegrało kluczową rolę gospodarczą i polityczną w historii kraju.
Pamiętaj! 10 lutego – 100. rocznica nadania Gdyni praw miejskich.
Andrzej Wajda
Jeden z najwybitniejszych twórców światowego kina, współtwórca polskiej szkoły filmowej i kina moralnego niepokoju. Mentor wielu pokoleń artystów oraz reżyser wybitnych produkcji. W jego dorobku znajdują się m.in. takie filmy jak „Kanał”, „Popiół i diament” czy „Człowiek z marmuru”.
Pamiętaj! 6 marca – 100. rocznica urodzin, 9 października – 10. rocznica śmierci Andrzeja Wajdy.
Józef Maksymilian Ossoliński
Założyciel Zakładu Narodowego im. Ossolińskich – jednej z najważniejszych instytucji kultury i nauki w historii Polski. Dzięki jego pasji kolekcjonerskiej zachowano dla przyszłych pokoleń bezcenne rękopisy i zabytki piśmiennictwa narodowego. Ossolineum z czasem stało się jednym z najważniejszych ośrodków polskiej kultury i symbolem wytrwałości Polaków w obronie tożsamości i niepodległości.
Pamiętaj! 17 marca – 200. rocznica śmierci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego.
Sergiusz Piasecki
Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, agent polskiego wywiadu, więzień i jeden z najbardziej oryginalnych pisarzy XX wieku. Autor m.in. „Kochanka Wielkiej Niedźwiedzicy” – powieści opartej na własnych doświadczeniach z życia przemytnika na Kresach.
Uhonorowany za dorobek literacki i niezwykłą biografię, symbolizującą skomplikowane losy Polaków żyjących w XX wieku.
Pamiętaj! 1 kwietnia – 125. rocznica urodzin Sergiusza Piaseckiego.
Józef Czapski
Wybitny przedstawiciel polskiej kultury emigracyjnej, oficer Wojska Polskiego i jeden z ocalałych ze zbrodni katyńskiej. Autor dzienników, esejów i obrazów, w których podejmował temat pamięci, odpowiedzialności i pozycji człowieka wobec historii. Przez całe życie zabiegał o ujawnienie prawdy o losie polskich oficerów zamordowanych przez NKWD.
Pamiętaj! 3 kwietnia – 130. rocznica urodzin Józefa Czapskiego.
Polskie Radio
Polskie Radio rozpoczęło regularne nadawanie 18 kwietnia 1926 r. Od stu lat dokumentuje życie społeczne, kulturalne i polityczne kraju, a jego archiwa i fonoteki stanowią unikatowe dziedzictwo narodowe. W zbiorach Polskiego Radia znajdują się m.in. unikatowe rękopisy kompozytorów.
Pamiętaj! 18 kwietnia – 100. rocznica rozpoczęcia regularnego nadawania Polskiego Radia.
Mieczysław Fogg
Jeden z najpopularniejszych polskich wokalistów XX wieku. W swojej karierze wykonał ponad 2 tys. utworów i sprzedał ponad 25 mln płyt. Żołnierz wojny polsko-bolszewickiej, uczestnik konspiracji AK i Powstania Warszawskiego. Odznaczony m.in. Medalem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata.
Pamiętaj! 30 maja – 125. rocznica urodzin Mieczysława Fogga.
Robotnicze protesty Czerwca 1976 r.
Strajki i demonstracje w Radomiu, Ursusie i Płocku przeciwko podwyżkom cen produktów żywnościowych. Brutalne represje stosowane wobec protestujących przez władze PRL doprowadziły do powstania Komitetu Obrony Robotników – jednego z fundamentów późniejszej demokratycznej opozycji wolnościowej.
Pamiętaj! 25 czerwca – 50. rocznica rozpoczęcia protestów.
Jerzy Giedroyć
Twórca i wieloletni redaktor paryskiej „Kultury”. Jeden z najważniejszych architektów polskiej wolnościowej myśli politycznej na emigracji i autor koncepcji pojednania z narodami Europy wschodniej. Był jedyną osoba w III RP, która odmówiła przyjęcia Orderu Orła Białego. Uhonorowany za dorobek społeczny i wpływ na polską politykę po 1989 r.
Pamiętaj! 27 lipca – 120. rocznica urodzin Jerzego Giedroycia.
Polska kolej
Polskie Koleje Państwowe zostały powołane 24 września 1926 r. W historii kraju kolej odegrała kluczową rolę w scalaniu ziem po odzyskaniu niepodległości, w czasie wojny, latach PRL oraz transformacji ustrojowej.
Pamiętaj! 24 września – 100. rocznica powołania Polskich Kolei Państwowych.
bł. matka Elżbieta Róża Czacka
Założycielka Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi i ośrodka w Laskach. Stworzyła nowatorski system edukacji i rehabilitacji osób niewidomych, a jej praca przyczyniła się do zmiany społecznego podejścia do osób niepełnosprawnych, promując ich godność, samodzielność i pełne uczestnictwo w życiu społecznym.
Uhonorowana za całokształt działalności i misję społeczną.
Pamiętaj! 22 października – 150. rocznica urodzin, 15 maja – 65. rocznica śmierci s. Elżbiety Róży Czackiej.
Ignacy Daszyński
Jedna z kluczowych postaci polskiego ruchu niepodległościowego i socjalistycznego. Premier Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej w 1918 r. i marszałek Sejmu w latach 1928-1930. Orędownik demokracji parlamentarnej, praw pracowniczych, wolności prasy i równości obywatelskiej.
Pamiętaj! 26 października – 160. rocznica urodzin, 31 października – 90. rocznica śmierci Ignacego Daszyńskiego.
Profilaktyka zdrowotna
Patronat tego ważnego społecznie tematu ma na celu zwrócenie uwagi na znaczenie zapobiegania chorobom cywilizacyjnym, promocję zdrowego stylu życia, regularnych badań profilaktycznych i edukacji zdrowotnej – zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Uhonorowana jako odpowiedź na współczesne wyzwania zdrowotne społeczeństwa.
opr. AD
