W dniach 22-24 maja w San Francisco odbył się XVIII Zjazd Nauczycieli Polonijnych i Komitetów Rodzicielskich, w którym wzięło udział ponad trzystu nauczycieli, dyrektorów szkół, rodziców, ekspertów i działaczy polonijnych ze Stanów Zjednoczonych oraz Kanady. Gospodarzami zjazdu były Polska Szkoła Sobotnia im. Jana Pawła II w Walnut Creek oraz Forum Nauczycieli Polonijnych Zachodniego Wybrzeża. Tegoroczne wydarzenie, odbywające się pod hasłem „Dwujęzyczność – szanse i wyzwania w szkole polonijnej w XXI wieku”, było nie tylko przestrzenią wymiany doświadczeń i zdobywania wiedzy, ale również ważnym głosem w dyskusji o przyszłości polskiej edukacji poza granicami kraju.
Spotkanie ekspertów
Uczestnicy zjazdu spotkali się w Crowne Plaza Foster City-San Mateo w Kalifornii, gdzie przez trzy dni odbywały się wykłady, debaty, warsztaty i spotkania integracyjne poświęcone współczesnym wyzwaniom polonijnej edukacji.
Wydarzenie odbywało się pod honorowym patronatem Kancelarii Prezydenta RP oraz Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles. Wśród uczestników znaleźli się przedstawiciele Ministerstwa Edukacji, Sejmu i Senatu RP, Ośrodka Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, Instytutu Rozwoju Języka Polskiego, Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, a także liczni reprezentanci organizacji oświatowych i szkół polonijnych działających w USA i Kanadzie.
Polski poza Polską
Zjazd zainaugurowała debata „Polski poza Polską. Po co (i jak) uczyć języka ojczystego w XXI wieku”. Dyskusja stała się punktem wyjścia do refleksji nad rolą języka polskiego w środowiskach emigracyjnych oraz nad tym, jak budować i podtrzymywać więź młodego pokolenia wychowywanego za granicą z polską kulturą i tożsamością.
W debacie udział wzięła między innymi dyrektor Instytutu Rozwoju Języka Polskiego, Urszula Starakiewicz-Krawczyk, która podkreśliła, że nauka języka ojczystego poza granicami kraju nie jest wyłącznie kwestią tradycji czy sentymentu. To także inwestycja w rozwój kompetencji młodych ludzi, ich przyszłość zawodową oraz budowanie kapitału kulturowego kolejnych pokoleń Polonii.
Temat dwujęzyczności przewijał się przez cały program wydarzenia. Organizatorzy zwracali uwagę, że współczesna szkoła polonijna mierzy się dziś z zupełnie innymi wyzwaniami niż kilkanaście lat temu. Dzieci dorastające w środowiskach wielojęzycznych coraz częściej funkcjonują równolegle w dwóch kulturach i dwóch systemach edukacyjnych, a nauczyciele muszą poszukiwać nowych metod pracy, które pozwolą skutecznie rozwijać kompetencje językowe uczniów oraz wzmacniać ich poczucie tożsamości.
Nowoczesna edukacja
Program zjazdu był podzielony na pięć głównych filarów tematycznych: dydaktykę, psychologię, językoznawstwo, zarządzanie oraz inspiracje. Dzięki temu uczestnicy mogli spojrzeć na edukację polonijną z różnych perspektyw – od praktycznych metod nauczania języka polskiego po zagadnienia związane z neurodydaktyką, motywacją ucznia czy organizacją pracy szkół działających w dużej mierze w oparciu o działalność społeczną i wolontariat.
Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się warsztaty poświęcone wykorzystaniu sztucznej inteligencji i nowych technologii w edukacji, pracy z uczniem dwujęzycznym oraz skutecznej komunikacji z rodzicami i młodzieżą. Rozmawiano także o możliwościach pozyskiwania grantów i finansowania działalności szkół polonijnych, które na co dzień funkcjonują w wymagających realiach organizacyjnych i logistycznych. Uwagę uczestników szczególnie przyciągnęło spotkanie z dyrektor IRJP Urszulą Starakiewicz-Krawczyk, która pomogła zrozumieć mechanizmy udzielania instytucjonalnego wsparcia finansowego oraz wyjaśniła proces realizacji projektów.
Profesor Przemysław Gębal, ekspert Instytutu Rozwoju Języka Polskiego, podczas sesji plenarnej zaprezentował również ramy programowe polonijnej edukacji językowo-kulturowej oraz nowoczesne materiały dydaktyczne przygotowane z myślą o uczniach wychowujących się w środowisku wielojęzycznym. Wskazywał również na potrzebę systemowego wspierania nauczycieli oraz tworzenia nowych przestrzeni rozwoju zawodowego dla kadry pedagogicznej pracującej poza granicami Polski.
Troska o przyszłość
Ważnym aspektem zjazdu były również rozmowy dotyczące codziennych problemów, z jakimi mierzą się polonijne placówki edukacyjne oraz pracujący w nich nauczyciele. Podczas spotkań wielokrotnie podkreślano, że szkoły sobotnie pełnią dziś znacznie szerszą funkcję niż wyłącznie nauczanie języka. Stają się miejscem budowania wspólnoty, przekazywania tradycji i integrowania rodzin polskiego pochodzenia.
Z Warszawy na zjazd przyjechała minister edukacji Barbara Nowacka, która w San Francisco rozmawiała z nauczycielami oraz przedstawicielami komitetów rodzicielskich o rzeczywistych potrzebach środowiska polonijnego, wyzwaniach infrastrukturalnych i organizacyjnych oraz możliwościach wsparcia placówek działających za oceanem.
Obecni byli również przedstawiciele Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles, na czele z konsul generalną Pauliną Kapuścińską i konsulem Mateuszem Gmurą, a także delegaci Sejmu i Senatu RP, ORPEG, Instytutu Rozwoju Języka Polskiego oraz organizacji polonijnych w USA. Wśród gości znaleźli się także przedstawiciele Zrzeszenia Nauczycieli Polskich w Ameryce, Centrali Polskich Szkół Dokształcających oraz Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. W wydarzeniu wzięła również udział delegacja z Kanady, w tym prezes Zarządu Głównego ZNP Iwona Malinowska i sekretarz finansowa Dorota Wilk.
Nagrody i jubileusz
Tegoroczny zjazd zbiegł się z jubileuszem 60-lecia Polskiej Szkoły im. Jana Pawła II w Walnut Creek, która była głównym organizatorem wydarzenia. Podczas uroczystej gali nie zabrakło wzruszających podziękowań i wyrazów uznania dla osób od lat zaangażowanych w rozwój polonijnej edukacji. Dyrektor Instytutu Rozwoju Języka Polskiego wręczyła społeczności szkoły okolicznościowy dyplom, dziękując za sześć dekad pielęgnowania polskiego języka i kultury na Zachodnim Wybrzeżu Stanów Zjednoczonych.
Minister Barbara Nowacka odznaczyła natomiast medalami Komisji Edukacji Narodowej nauczycieli szczególnie zasłużonych dla edukacji polonijnej. Wyróżnienia otrzymali: Bogumiła Filipowski, Piotr Filipowski, Dorota Viechorek, Renata Wolak, Magdalena Kadłuczka, Sylwia Knutel, Antonina Ofiara oraz Karolina Kita-Mancino.
Podczas uroczystości przyznano również pierwszą Nagrodę im. Elżbiety Rudzińskiej, przygotowaną wspólnie przez Forum Nauczycieli Polonijnych Zachodniego Wybrzeża oraz Konsulat Generalny RP w Los Angeles. Laureatką została Anna Cholewińska, wieloletnia dyrektorka Szkoły Polskiej im. ks. Jana Twardowskiego w Bellevue. Cholewińska podczas gali otrzymała także nagrodę specjalną, którą odebrała z rąk senator RP Haliny Biedy oraz posłanki Kingi Gajewskiej, przewodniczącej podkomisji stałej ds. kształcenia Polaków mieszkających za granicą.
Konsul generalna Paulina Kapuścińska wręczyła ponadto „Złote Jabłuszka” wyjątkowo zaangażowanym nauczycielom okręgu konsularnego w Los Angeles, a organizatorzy zjazdu otrzymali dyplomy uznania za działalność na rzecz rozwoju polonijnego szkolnictwa.
Więcej niż konferencja
Choć program zjazdu był niezwykle intensywny, to dla wielu nauczycieli pracujących na co dzień w różnych częściach Stanów Zjednoczonych i Kanady spotkanie było rzadką okazją do wymiany doświadczeń, poznania nowatorskich inicjatyw oraz budowania relacji. Ciekawą częścią wydarzenia były również spotkania autorskie z Joanną Bator i Michałem Rusinkiem, prowadzone przez Magdę Gacyk. Rozmowy z pisarzami stały się okazją do refleksji nad współczesną kulturą, językiem i rolą literatury w podtrzymywaniu więzi z polską tradycją.
Podczas zjazdu nie zabrakło także okazji do rozrywki. Uczestnicy mieli okazję wspólnie odkrywać uroki Kalifornii podczas wycieczek. Polonijni nauczyciele i rodzice zwiedzili Uniwersytet Stanforda w Palo Alto, most Golden Gate, Palace of Fine Arts, Twin Peaks oraz Fisherman’s Wharf i Pier 39.
Na pamiątkę tegorocznego spotkania organizatorzy przygotowali okolicznościową księgę, prezentująca działalność polonijnych szkół działających w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie. Publikacja dokumentuje historię dotychczasowych zjazdów oraz dorobek środowisk od lat zaangażowanych w rozwój polskiej edukacji poza granicami kraju.
WEM
Prelegenci i eksperci:
- dr Joanna Kołak-Rodis – opowiadała o rozwoju dwujęzycznym dzieci i edukacji szkolnej w XXI wieku
- Sandra Walecka – poruszyła ważne tematy związane z emocjami, wypaleniem i dojrzewaniem dzieci dwujęzycznych
- Lucyna Bzowska – pokazała, jak poprzez zabawę skutecznie rozwijać słownictwo i zaangażowanie uczniów
- Agnieszka Kaczmarczyk – inspirowała kreatywnym podejściem do nauczania poprzez teatr, muzykę i ruch
- Iwona Stempek – dzieliła się pomysłami na nowoczesne i angażujące lekcje języka polskiego
- Tomasz Stempek – mówił o wykorzystaniu nowych technologii i e-learningu w edukacji
- dr Beata Jędryka – przybliżyła sposoby pracy z uczniami przygotowującymi się do egzaminów certyfikatowych.
- Małgorzata Pawlusiewicz – podkreślała rolę emocji i wychowania we współczesnej edukacji
- Klaudia Rogalska – pokazała, jak bezpiecznie i kreatywnie wykorzystywać AI w szkole polonijnej
- Magda Grützmacher – opowiadała o egzaminach certyfikatowych z języka polskiego dla dzieci i młodzieży
- Damian Dudkiewicz – poruszył temat integracji sensorycznej i trudności rozwojowych u dzieci wielojęzycznych
- Justyna Łukomska – mówiła o wspieraniu uczniów z ADHD i neuroróżnorodnością
- Renata Dajnowska – przypomniała, jak ogromną rolę odgrywają rodzice we wspieraniu szkół polonijnych
- Anna Cholewińska – dzieliła się pomysłami na ciekawe nauczanie historii i geografii Polski
- Łucja Mirowska-Kopeć – opowiadała o nowoczesnych metodach rozwijania kompetencji językowych
- Małgorzata Hatfield – pokazała skuteczne sposoby nauki czytania i wprowadzania liter u najmłodszych uczniów
- dr Urszula Starakiewicz-Krawczyk – przybliżyła możliwości rozwoju szkół dzięki projektom i konkursom IRJP
- prof. Przemysław E. Gębal – mówił o nowoczesnym nauczaniu języka polskiego jako języka dziedziczonego
Goście specjalni wydarzenia:
- Joanna Bator – wybitna pisarka i laureatka Nagrody Nike, uczestniczyła w debacie o przyszłości języka polskiego poza granicami kraju
- prof. Michał Rusinek – pisarz, tłumacz i były sekretarz Wisławy Szymborskiej, mówił o sile języka i współczesnej komunikacji
- Mateusz Adamczyk – językoznawca i popularyzator poprawnej polszczyzny, poruszył temat komunikacji niewykluczającej
- Magda Gacyk – dziennikarka i autorka książek o Polakach w Dolinie Krzemowej, dzieliła się doświadczeniem łączenia kultur i środowisk międzynarodowych
