W marcu 2025 roku Ministerstwo Spraw Zagranicznych zakończyło konsultacje społeczne dotyczące projektu „Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030”. Dokument ten stanowi kluczowy element polityki państwowej, mającej na celu wzmocnienie więzi z Polakami mieszkającymi poza granicami kraju oraz integrację ich z ojczyzną.
Strategia zakłada unowocześnienie metod współpracy z Polonią i Polakami za granicą. Ma to na celu wzmocnienie polskich i polonijnych środowisk w krajach zamieszkania oraz osiągnięcie synergii działań podejmowanych przez różne instytucje państwowe
Przewiduje się zmianę modelu współpracy z Polonią z jednostronnej opieki na partnerstwo oparte na wzajemnym wsparciu i integracji dwukierunkowej. Oznacza to zarówno wspieranie aktywności społecznej Polaków za granicą, jak i wzmacnianie ich więzi z ojczyzną.
Wsparcie edukacyjne i kulturalne
W obliczu zaniku znajomości języka polskiego wśród młodszych pokoleń Polonii, strategia przewiduje wsparcie dla szkół polonijnych, rozwój nauczania zdalnego oraz modernizację materiałów dydaktycznych. Planuje się stworzenie i wprowadzenie ramy programowej nauczania języka polskiego poza granicami kraju oraz przygotowanie nowoczesnych metodologicznie materiałów dydaktycznych dostosowanych do potrzeb polonijnych i polskich środowisk za granicą oraz innych osób zainteresowanych nauką języka polskiego oraz poznawaniem polskiej kultury, tradycji i historii, zarówno w formie tradycyjnej, jak również z wykorzystaniem nowych technologii (kursy online, stworzenie cyfrowych narzędzi do samodzielnej nauki).
Planowane jest także promowanie studiów w Polsce oraz wspieranie kierunków polonistycznych na zagranicznych uczelniach. W planach jest także wprowadzenie programów stypendialnych dla Polaków za granicą, umożliwiających im podjęcie nauki w Polsce oraz pogłębianie więzi z ojczyzną. Strategia kładzie duży nacisk na promocję języka polskiego poprzez organizację kursów, warsztatów i innych form nauczania dla Polaków za granicą.
Powroty do Polski
Strategia kładzie nacisk na zintensyfikowanie powrotów Polaków do kraju w celu podjęcia aktywności zawodowej, edukacyjnej lub badawczej. W tym celu planowane są uproszczenia administracyjne, wsparcie w uznawaniu kwalifikacji zawodowych oraz specjalne programy dla powracających rodaków.
Rząd przewiduje intensyfikowanie i przyspieszenie powrotów w ramach repatriacji, w szczególności dla osób oczekujących na możliwość przesiedlenia się do Polski. Służyć mają temu m.in. nowe zasady przyznawania Karty Polaka, obejmujące m.in. zniesienie przepisów dotyczących kryterium aktywności w organizacjach polonijnych na rzecz znajomości języka i kultury polskiej. Rząd planuje też przegląd toczących się postępowań repatriacyjnych pod kątem ich przyspieszenia. Z drugiej jednak strony, w kontekście szerszej nowelizacji ustawy o obywatelstwie, zapowiedzianej w ramach realizacji Strategii migracyjnej Polski na lata 2025-2030, przewiduje się odejście od bardzo liberalnych zasad nabywania obywatelstwa polskiego. Z uwagi na fakt, że Rzeczpospolita Polska stała się w ostatnich latach atrakcyjnym celem migracji dla obywateli państw trzecich, uznanie za obywatela polskiego powinno wiązać się z potwierdzeniem, że cudzoziemiec jest zintegrowany ze społeczeństwem polskim, w tym wykazuje się odpowiednią znajomością języka polskiego.
Wspieranie organizacji polonijnych
Zakłada się wspieranie aktywności społeczeństwa obywatelskiego oraz rozwój zaangażowania środowisk polonijnych na rzecz lokalnych społeczności. Ma to skutkować większą rozpoznawalnością Polaków w miejscach zamieszkania i budowaniem ich potencjału. W strategii zauważono, że społeczności polonijne, które z jednej strony pozostają silnie związane z Polską, z drugiej zaś są dobrze zintegrowane i zaangażowane w sprawy kraju aktualnego zamieszkania, w tym zwłaszcza swoich lokalnych wspólnot, są najlepszym promotorem polskich interesów. Kształtowanie postaw prospołecznych oraz promowanie zaangażowania w sprawy życia publicznego i politycznego kraju zamieszkania pozwoli w dłuższej perspektywie na stworzenie globalnej sieci liderów lokalnych, którzy jednocześnie związani będą z krajem pochodzenia, ale też świadomi polskiej perspektywy oraz polskich priorytetów politycznych.
Organizacje polonijne mają odgrywać kluczową rolę w realizacji strategii. Będą wspierane w działaniach na rzecz lokalnych społeczności, promując jednocześnie polską kulturę i wartości. Strategia przewiduje wspieranie zaangażowania społecznego w ochronę materialnych obiektów polskiego dziedzictwa kulturowego poza granicami kraju, związanych z nimi historycznych postaci i wydarzeń; ochrona i opieka nad miejscami pamięci, w tym cmentarzami wojennymi, a także wspieranie zaangażowania środowisk polskich i polonijnych w działalność edukacyjno-patriotyczną, wspieranie „sukcesorów”, tj. pokolenia dzieci i wnuków, którzy – nie tylko lokalnie – deklarują wolę podtrzymywania polskiej tradycji i konkretnych aktywności w zakresie polityki historycznej.
Strategia zakłada też integrację Polonii z lokalnymi społecznościami poprzez wspólne inicjatywy i projekty, co ma na celu budowanie pozytywnego wizerunku Polaków za granicą.
Biznes i turystyka
Przewiduje się też wsparcie dla przedsiębiorczości polonijnej poprzez doradztwo, szkolenia oraz pomoc w nawiązywaniu kontaktów biznesowych z Polską. Strategia zakłada też rozwój turystyki między Polską a krajami zamieszkania Polonii, co ma na celu pogłębianie więzi oraz promowanie Polski na arenie międzynarodowej. Planowane jest wsparcie dla mediów polonijnych, które odgrywają kluczową rolę w informowaniu i integrowaniu społeczności polskiej za granicą.
W celu zapewnienia skuteczności strategii, przewidziano regularne monitorowanie i ewaluację podejmowanych działań, co pozwoli na ich bieżące dostosowywanie do zmieniających się potrzeb Polonii i Polaków za granicą.
Więcej informacji można znaleźć na stronie MSZ.
WEM
