Większość z nas miała lub po prostu pamięta świnkę-skarbonkę. Łatwo taką też nabyć i dziś, choć przedmiot o tej funkcji ma wiele nowych, wyszukanych form. Jest licząca skarbonka, skarbonka-bankomat, minisejf na biurko, skarbonka Iron Man, Jednorożec, Zombie, Czaszka, karna skarbonka na monety za niecenzuralne słowa czy nierzucone papierosy.
Niepozorne, małe skarbonki to wynalazek starszy niż wszelkie banki. Jak się okazuje, najdawniejsze ich egzemplarze pochodzą z II wieku przed naszą erą, a znaleziono je w greckiej kolonii Priene na terenie Azji Mniejszej. W wielu kulturach stosowano przedmioty tego rodzaju, a długo przyjmowały one formę glinianych słojów.
Dlaczego to zwierzę
Średniowieczne słoiki wykonane były z gliny, a jedna z odmian tego tworzywa nosiła staroangielską nazwę pygg. Na przestrzeni stuleci wymowa tego słowa uległa zmianie i zamiast brzmieć jak pug, upodobniła się do pig (ang. świnia). Ewolucję przeszła także wymowa słowa picga (w staroangielskim – świnia), zbliżając się do dzisiejszego brzmienia pigge (piggy we współczesnym angielskim to świnka). Faktem stało się więc, że słowa oznaczające gliniany słój i świnkę zaczęły brzmieć niemal tak samo. W XIX w. pewien brytyjski garncarz wykorzystał połączenie dwóch podobnie brzmiących słów w jednym przedmiocie. W ten sposób narodziła się skarbonka-świnka. Są też wątki przeczące temu wytłumaczeniu, bo podobno mieszkańcy Indonezji ponad sześć wieków temu używali skarbonek w kształcie świni i wątpliwe, by miało to coś wspólnego z wpływem kultury brytyjskiej.
Wartość kolekcjonerska
Długo świnki-skarbonki były jednorazowe i żeby dostać się do zebranych pieniędzy konieczne było ich rozbicie. Obecnie świnki mają najczęściej zamontowany korek, który można odkręcić i wyjąć z brzucha zaoszczędzoną sumę. To pozwala na podkradanie, ale i dłuższe używanie rzeczy, a także ocalenie pamiątki, bo nie brak kolekcjonerów. Z czasem pod wpływem upowszechniania się płatności bezgotówkowych, kart płatniczych i rachunków bankowych skarbonki mogą być coraz rzadsze, tym samem wartość kolekcji wzrośnie. Dobrze byłoby mieć to na uwadze przy porządkowaniu mieszkania czy strychu. Pochodząca z wyspy Jawa 650-letnia skarbonka w kształcie dzika wyceniona została na 10 tysięcy dolarów. Na serwisach aukcyjnych pojawiają się różne okazje, np. wiktoriańska świnka za 400 brytyjskich funtów.
Halina Kossak
