2,113 listów i kartek. 26 szkół polonijnych. A za każdą kartką – pamięć, wdzięczność i młode serce, które mówi: „pamiętamy”. Tak w najkrótszy sposób można przedstawić bilans tegorocznej akcji pisania listów do Powstańców Warszawskich, zorganizowanej po raz czwarty przez Polską Szkołę im. św. Stanisława Kostki pod patronatem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Wallington, NJ.
Podziękowania zza oceanu
W tegorocznej edycji uczniowie 26 szkół polonijnych zrzeszonych w Centrali Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce napisali aż 2,113 listów i kartek do Powstańców Warszawskich. Na początku sierpnia dyrektor Polskiej Szkoły w Wallington Agnieszka Kasprzak i absolwentka tej placówki Amelia Piwowarczyk odwiedziły w stolicy Dom Powstańców Warszawskich, gdzie miały zaszczyt spotkać się z Powstańcami. Było to niezwykle wzruszające spotkanie – pełne uśmiechu, rozmów i wspomnień. Przekazały również Powstańcom serdeczne pozdrowienia od uczniów, nauczycieli i całej polonijnej społeczności
– „Proszę podziękować wszystkim dzieciom. Dla nas to znaczy więcej, niż mogą sobie wyobrazić” – usłyszałam podczas spotkania i to zdanie zostanie ze mną na długo – mówi Agnieszka Kasprzak, relacjonując tę wyjątkową wizytę. – W Domu Powstańców Warszawskich nie rozmawia się tylko o historii. Tam historia siedzi obok nas. Uśmiecha się, ściska za dłoń, wspomina przyjaciół, opowiada o młodości przerwanej wojną. Słuchając tych opowieści, trudno nie pomyśleć, że siedzący obok nas dziś ponad dziewięćdziesięcioletni ludzie byli kiedyś nastolatkami, którzy zamiast planować przyszłość, musieli walczyć o życie i wolność swojej ojczyzny – dodaje.
Dwa tysiące listów
Do Akcji Pisania Listów do Powstańców Warszawskich w tym roku włączyło się 26 szkół polonijnych zrzeszonych w Centrali Polskich Szkół Dokształcających w Ameryce, a uczniowie napisali 2,113 listów i kartek. – Listy dotarły do Powstańców wcześniej, ale podczas naszego spotkania wielokrotnie do nich wracaliśmy. Powstańcy mówili o nich z ogromnym wzruszeniem i wdzięcznością. Podkreślali, że przechowują otrzymaną korespondencję i do niej wracają. Szczególne znaczenie ma dla nich świadomość, że pamiętają o nich dzieci i młodzież wychowujące się tysiące kilometrów od Warszawy – mówi Agnieszka Kasprzak, która przekazała Powstańcom serdeczne pozdrowienia od polonijnych uczniów. – Chciałam, aby wiedzieli, że za każdym listem stoi młody człowiek, który poznaje ich historię, zadaje pytania i próbuje zrozumieć wybory ludzi, którzy w sierpniu 1944 roku byli często niewiele starsi od nich. A patrząc na wzruszenie Powstańców, po raz kolejny przekonałam się, że te listy są czymś znacznie więcej niż korespondencją. Są spotkaniem dwóch pokoleń, choć dzieli je ponad osiemdziesiąt lat historii i tysiące kilometrów – podkreśla inicjatorka akcji.
W trakcie spotkania rozmawiano również o Stanach Zjednoczonych, które w tym roku obchodzą 250. rocznicę swojego powstania. Gość z USA opowiedział Powstańcom o Polakach i Amerykanach polskiego pochodzenia, którzy swoją pracą, talentem i osiągnięciami przyczynili się do rozwoju Stanów Zjednoczonych, a jednocześnie zachowali więź z Polską i o niej pamiętali. – Ta rozmowa miała dla mnie szczególne znaczenie. Pokazywała, że można budować życie daleko od ojczyzny, służyć krajowi, w którym się mieszka, a jednocześnie zachować pamięć o swoich korzeniach i przekazywać ją następnym pokoleniom – twierdzi pani Agnieszka.
Spotkanie z historią
Akcja Pisania Listów do Powstańców Warszawskich rozwija się dzięki ludziom i instytucjom, dla których zachowanie pamięci o Powstańcach jest równie ważne. Szczególnie cenna jest pod tym kątem współpraca z Urzędem m.st. Warszawy, Muzeum Powstania Warszawskiego i Domem Powstańców Warszawskich. Dzięki tej współpracy listy uczniów polonijnych mogą realnie dotrzeć do wszystkich Powstańców Warszawskich mieszkających w Polsce. – To niezwykle ważne, ponieważ od początku zależało nam, aby akcja nie była jedynie symbolicznym wysyłaniem korespondencji do Warszawy. Chcemy, aby list miał swojego adresata. Aby trafił do konkretnego człowieka – do Powstańca, który może go wziąć do ręki, przeczytać i poczuć, że ktoś po drugiej stronie oceanu zna jego historię i o nim pamięta – podkreśla Agnieszka Kasprzak. – Właśnie w tym widzę największą wartość naszej inicjatywy. Dla uczniów napisanie listu przestaje być szkolnym zadaniem. Historia otrzymuje imię, nazwisko, pseudonim, twarz i życiorys. Powstanie Warszawskie przestaje być wyłącznie datą w podręczniku, a staje się historią człowieka. Dla Powstańców natomiast każdy kolejny list jest świadectwem, że pamięć trwa również poza granicami Polski – dodaje.
– Spotkanie w Domu Powstańców Warszawskich było dla mnie najbardziej osobistym doświadczeniem tegorocznego pobytu w Warszawie, ale stało się również częścią kilku dni poświęconych pamięci o Powstaniu. Podczas obchodów 82. rocznicy jego wybuchu miałam zaszczyt uczestniczyć w najważniejszych uroczystościach upamiętniających Bohaterów. Byłam obecna na spotkaniu Powstańców Warszawskich z prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej Karolem Nawrockim oraz prezydentem m.st. Warszawy Rafałem Trzaskowskim w Muzeum Powstania Warszawskiego. Modliłam się podczas uroczystej mszy świętej na Placu Krasińskich. W Godzinę „W” oddałam hołd Powstańcom przy pomniku Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Uczestniczyłam także w uroczystości składania wieńców na Kurhanie oraz przy pomniku Polegli Niepokonani – w miejscu szczególnie przejmującym, przypominającym nie tylko o walczących, ale również o ogromie cierpienia ludności cywilnej Warszawy – dzieli się swoją relacją dyrektor Polskiej Szkoły w Wallington i koordynatorka Akcji Pisania Listów do Powstańców Warszawskich.
Każda z tych uroczystości miała inny charakter. Były oficjalne przemówienia, modlitwa, składanie kwiatów, chwila ciszy. Była Godzina „W”, kiedy Warszawa zatrzymała się, aby pamiętać. – Jednak pośród tych wszystkich obrazów wraca do mnie przede wszystkim spotkanie z Powstańcami. Może dlatego, że kiedy siedzi się obok nich i słucha ich wspomnień, wielkie słowa – wolność, Ojczyzna, odwaga, pamięć – przestają być tylko słowami, mają twarz człowieka – mówi Agnieszka Kasprzak.
Pamięć, która trwa
– Jako dyrektor Polskiej Szkoły im. św. Stanisława Kostki w Wallington z ogromną dumą obserwuję, jak młodzież polonijna angażuje się w pielęgnowanie pamięci o bohaterach Powstania Warszawskiego. Dla wielu uczniów napisanie listu staje się początkiem głębszego poznawania historii Polski. To lekcja, której nie da się zastąpić podręcznikiem. Mamy świadomość, że czas bezpośrednich spotkań ze świadkami Powstania jest coraz bardziej bezcenny. Dlatego naszym zadaniem jest dzisiaj nie tylko słuchać, ale również zapamiętać i przekazać dalej to, co nam powierzają – mówi pani Agnieszka, dziękując przy okazji dyrektorom, nauczycielom, uczniom i rodzicom z 26 szkół polonijnych, którzy włączyli się w tegoroczną akcję, a także wszystkim osobom i instytucjom w Polsce, dzięki którym napisane w Ameryce listy mogą odnaleźć swoich adresatów.
2,113 listów i kartek to imponująca liczba. Ale za każdą z nich kryje się coś znacznie ważniejszego – młody człowiek, który zatrzymał się nad historią konkretnego Powstańca i napisał do niego kilka słów od serca. Po drugiej stronie jest człowiek, który ten list bierze do ręki. Między nimi jest ocean. Dzielą ich pokolenia i zupełnie inne doświadczenia. A jednak łączy ich Polska i pamięć, którą trzeba nieść dalej.
Agnieszka Kasprzak
opr. WEM
Fot. Archiwum A. Kasprzak, CPSD
2026 Akcja Pisania Listów do Powstańców Warszawskich
- Polska Szkoła im. Św. Stanisława Kostki pod patronatem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II – Wallington, NJ
- Polska Szkoła im. Fryderyka Chopina – Allamuchy, NJ
- Polska Szkoła Dokształcająca im. św. Maksymiliana Marii Kolbego – Hewitt, NJ
- Akademia Jana Pawła II – Keyport, NJ
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Aleksandra Janty-Połczyńskiego – Lakewood, NJ
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Św. Michała – Lyndhurst, NJ
- Akademia Języka Polskiego – Manchester, NJ
- Polska Szkoła im. Św. Kazimierza Królewicza – Newark, NJ
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Juliana Ursyna Niemcewicza – Plainfield, NJ
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Henryka Sienkiewicza – Brooklyn, NY
- Polska Szkoła Sobotnia przy parafii Św. Cyryla i Metodego – Brooklyn, NY
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Zbigniewa Herberta – Copiague, NY
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Św. Jadwigi – Floral Park, NY
- Szkoła Języka Polskiego im. Marii Konopnickiej – Hyde Park i Monroe, NY
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Św. Faustyny – Ozone Park, NY
- Polska Szkoła im. Św. Jadwigi Królowej – Ridgewood, NY
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Wisławy Szymborskiej – Port Chester, NY
- Polska Szkoła Dokształcająca im. Stanisława Moniuszki – Rockaway Beach, NY
- Szkoła Polska przy Konsulacie Generalnym RP w Nowym Jorku
- Polska Szkoła Sobotnia im. Bł. Ks. Jerzego Popiełuszki – Derby, CT
- Polska Szkola Sobotnia – Hartford, CT
- Szkoła Języka Polskiego im. Jana Pawła II – New Britain, CT
- Szkoła Języka Polskiego im. Janusza Korczaka – Providence, RI
- Polska Szkoła im. Marii Skłodowskiej Curie #1– Clearwater, FL
- Szkoła Języka Polskiego im. Św. Wojciecha – Philadelphia, PA
- Szkoła Polska im. Mikołaja Kopernika – Houston, TX
