Do 22 października w Film Forum na Manhattanie potrwa wydarzenie „Andrzej Wajda 100” – trzytygodniowa retrospektywa twórczości jednego z najwybitniejszych polskich reżyserów, prezentująca 25 filmów podczas 77 projekcji. Wiele z nich można zobaczyć w nowych, cyfrowo odrestaurowanych wersjach 4K.
W programie znalazły się zarówno dzieła, które ukształtowały polską szkołę filmową, w tym m.in.: „Pokolenie”, „Kanał” oraz „Popiół i diament”, jak również późniejsze filmy reżysera: „Ziemia obiecana”, „Człowiek z marmuru”, „Człowiek z żelaza”, „Korczak”, „Katyń”, „Wałęsa. Człowiek z nadziei” oraz ostatnie w jego dorobku „Powidoki”.
W stulecie urodzin
Andrzej Wajda urodził się 6 marca 1926 roku i przez ponad sześć dekad aktywności zawodowej pozostawał jedną z najważniejszych postaci polskiego i europejskiego kina. Jego filmy opowiadały o najtrudniejszych doświadczeniach polskiej historii, ale także o pamięci, odpowiedzialności, polityce, tożsamości i losie jednostki uwikłanej w wydarzenia, na które często nie ma wpływu.
Retrospektywa w Nowym Jorku jest jednym z wydarzeń przypominających jego dorobek w roku setnej rocznicy urodzin. Polski Instytut Kultury w Nowym Jorku określa ją jako „najbardziej wszechstronny przegląd twórczości polskiego laureata Oscara, jaki dotąd zaprezentowano w Stanach Zjednoczonych”.
Wajda cieszył się ogromnym uznaniem również wśród amerykańskich filmowców. Martin Scorsese nazwał go „jednym z największych filmowców” wszechczasów, podkreślając jego artystyczny kunszt, dążenie do prawdy, przywiązanie do ojczyzny oraz pasję do kina. Trwającemu wydarzeniu w Film Forum towarzyszą przygotowane przez Scorsese oraz Krystynę Zachwatowicz-Wajdę wprowadzenia do twórczości polskiego reżysera.
Wielka inauguracja
Retrospektywa rozpoczęła się 2 października w Film Forum przy 209 West Houston Street na Manhattanie. W inauguracji uczestniczył m.in. chargé d’affaires Ambasady RP w Waszyngtonie Bogdan Klich. Dyplomata w swoich mediach społecznościowych zwrócił uwagę na długie kolejki przed wejściem do kina i pełną salę podczas gali otwarcia, podkreślając, że amerykańska publiczność pamięta polskiego laureata honorowego Oscara za całokształt twórczości.
Pierwsze dni przeglądu przyniosły projekcje m.in. „Pokolenia”, „Kanału”, „Popiołu i diamentu”, „Lotnej”, „Niewinnych czarodziejów”, „Wesela”, „Bez znieczulenia”, „Wszystkiego na sprzedaż”, „Korczaka” i „Dantona”. Część z tych tytułów powróci jeszcze na ekran Film Forum w kolejnych dniach retrospektywy.
Wydarzenie nie ogranicza się przy tym do samych pokazów filmowych. Program uzupełniają spotkania z aktorami, w tym m.in. Robertem Więckiewiczem i Pawłem Szajdą, oraz wykłady i rozmowy z amerykańskimi krytykami i znawcami kina, wśród nich prof. Annette Insdorf z Columbia University.
Klasyka w 4K
Za przygotowaniem retrospektywy stoi szeroka współpraca polskich i amerykańskich instytucji, dzięki której dorobek Wajdy może być prezentowany nowojorskiej publiczności w odrestaurowanych cyfrowo wersjach wysokiej jakości. O znaczeniu tego przedsięwzięcia mówił w rozmowie z PAP Jakub Świetlik, dyrektor Polskiego Instytutu Kultury w Nowym Jorku.
– Cieszy nas, że nowojorska retrospektywa, której współorganizatorami są Film Forum, Polish Cultural Institute New York i DI Factory, jest możliwa dzięki zaangażowaniu wielu polskich instytucji, w tym Wytwórni Filmów Fabularnych i Dokumentalnych jako właściciela większości licencji. Szczególne znaczenie ma ogromna praca DI Factory związana z rekonstrukcją i digitalizacją filmów Wajdy oraz przygotowaniem ich w wysokiej jakości technicznej, w formacie DCP i z angielskimi napisami. Dzięki temu filmy te mogą być prezentowane międzynarodowej publiczności w sposób odpowiadający ich randze artystycznej – powiedział dyrektor IKP.
Miejsce prezentacji filmów również nie jest przypadkowe. Działające od 1970 roku Film Forum należy do najbardziej cenionych nowojorskich przestrzeni poświęconych kinu artystycznemu, zagranicznemu i klasycznemu. Instytucja regularnie organizuje retrospektywy najważniejszych twórców światowego kina i prezentuje odrestaurowane wersje filmowych arcydzieł.
Co jeszcze w programie?
W najbliższych dniach będzie można zobaczyć m.in. „Korczaka” – 9, 13, 17 i 22 października – oraz „Człowieka z marmuru”, którego projekcje zaplanowano na 9, 10, 11, 16 i 21 października. „Człowiek z żelaza” powróci na ekran Film Forum 10, 16 i 22 października, natomiast „Wałęsa. Człowiek z nadziei” zostanie pokazany 10, 14 i 22 października.
W programie pozostaje również „Ziemia obiecana”, którą będzie można obejrzeć 11, 13 i 16 października, oraz „Wszystko na sprzedaż” z pokazem 11 października. Na 12 października zaplanowano kolejne projekcje „Pokolenia”, „Kanału”, „Popiołu i diamentu” i „Lotnej”. Tego samego dnia pokazane zostaną także „Powidoki”, które powrócą do Film Forum 19 i 21 października. „Popiół i diament” będzie można ponownie zobaczyć również 22 października.
W retrospektywie znalazły się też: „Katyń”, którego projekcje odbędą się 14 i 18 października, „Brzezina” – 14 i 15 października – oraz „Panny z Wilka”, również prezentowane 14 i 15 października. „Dyrygent” zostanie pokazany 15 i 17 października, podobnie jak „Krajobraz po bitwie”. Na 17 i 19 października zaplanowano natomiast projekcje „Syberyjskiej Lady Makbet”.
W ostatnich dniach przeglądu publiczność będzie mogła zobaczyć „Samsona” – 18, 20 i 21 października – oraz „Popioły” 18 października. „Kronika wypadków miłosnych” zostanie pokazana 19 i 20 października, a „Tatarak” – 19, 20 i 21 października.
Wydarzenie „Andrzej Wajda 100” potrwa do 22 października. Informacje dotyczące projekcji i szczegółowy program są dostępne na stronach Polskiego Instytutu Kultury w Nowym Jorku: instytutpolski.pl/newyork oraz Film Forum: filmforum.org.
opr. WEM
