W sobotę, 3 października, w Narodowym Sanktuarium Matki Bożej Częstochowskiej w Doylestown spotkali się mieszkający w Stanach Zjednoczonych byli działacze polskiej opozycji, przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej oraz Polonia. Głównym punktem uroczystości było wręczenie orderów i odznaczeń państwowych osobom zaangażowanym w walkę z systemem komunistycznym. Wydarzenie wpisało się w kilkudniową wizytę delegacji IPN w Stanach Zjednoczonych.
Honorowe odznaczenia
Uroczystości w Amerykańskiej Częstochowie rozpoczęła msza św., po której odbyła się ceremonia wręczenia odznaczeń. W imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej aktu dekoracji dokonał zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, dr hab. Karol Polejowski. Byli działacze opozycji antykomunistycznej zostali uhonorowani Krzyżami Oficerskimi i Kawalerskimi Orderu Odrodzenia Polski oraz Krzyżami Wolności i Solidarności.
To właśnie Krzyż Wolności i Solidarności miał dla bohaterów walki o wolność szczególne znaczenie. Odznaczenie jest bowiem wyrazem wdzięczności państwa polskiego wobec osób, które w latach 1956-1989 przeciwstawiały się systemowi komunistycznemu i swoją działalnością przyczyniły się do odzyskania przez Polskę pełnej niepodległości i suwerenności.
Jak zauważył podczas uroczystości Karol Polejowski, Damy i Kawalerowie Krzyża Wolności i Solidarności – mimo swoich licznych zasług – nie szukają poklasku.
– Bardzo często, kiedy rozmawiam z bohaterami naszej wolności, słyszę od nich skromne: „Nie byliśmy żadnymi bohaterami. Tak nas wychowano i robiliśmy to, w co wierzyliśmy”. No ale – Szanowni Państwo – realizowanie wartości, w które się wierzy, w realiach totalitarnego systemu komunistycznego było odwagą! – podkreślił zastępca prezesa IPN.
Do doświadczeń pokolenia opozycji antykomunistycznej odniósł się także prezydent RP Karol Nawrocki, w liście skierowanym do uczestników uroczystości. Pisał on zarówno o sprzeciwie wobec przemocy, niesprawiedliwości i komunistycznej propagandy, jak i o znaczeniu wiary oraz Kościoła dla ludzi zaangażowanych w walkę o wolność.
„Źródłem tej wewnętrznej siły był nie tylko gniew, ale także radykalny sprzeciw wobec brutalnej przemocy, ubóstwa i niesprawiedliwości. Wobec tępej, kłamliwej propagandy, fałszowania historii i poniżającego statusu Polski jako sowieckiej kolonii. Ogromnym umocnieniem było wówczas doświadczenie wiary we wspólnocie Kościoła. O początkowych sukcesach i ostatecznym zwycięstwie rewolucji „Solidarności” zadecydowała także żarliwa modlitwa przed obliczem Jasnogórskiej Królowej Polski”– napisał.
Źródła „Solidarności”
Historyczny kontekst wydarzeń, do których nawiązywała ceremonia wręczenia odznaczeń, rozwinął w kolejnej części dr Sebastian Pilarski, dyrektor Biura Badań Historycznych IPN, podczas wykładu „Solidarność – polska droga do wolności”. Program uzupełnił pokaz filmu dokumentalnego „Nić nadziei” w reżyserii Macieja Fijałkowskiego.
W obecności zgromadzonych w Doylestown gości otwarto również wystawę „Wyszyńskiego i Wojtyły gramatyka życia”, przygotowaną przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum Jana Pawła II i Prymasa Wyszyńskiego. Ekspozycja nawiązywała do przypadającej w tym roku 60. rocznicy poświęcenia polsko-amerykańskiego sanktuarium.
Podczas wizyty w Amerykańskiej Częstochowie Karol Polejowski złożył także kwiaty pod Pomnikiem Bohaterów Walki o Niepodległość po 1944-45 roku i „Solidarności” oraz pod Pomnikiem Mściciela. W ceremonii upamiętniającej polskich bohaterów narodowych uczestniczył 103-letni Fryderyk Dammont, Sybirak i nestor nowojorskiej Polonii.
w Amerykańskiej Częstochowie
Rozmowy z Polonią
Obecność przedstawicieli IPN w Doylestown była częścią wizyty delegacji Instytutu w Stanach Zjednoczonych, odbywającej się w dniach 2-5 października. Przed przyjazdem do Pensylwanii Karol Polejowski spotkał się z ambasadorem Krzysztofem Szczerskim, Stałym Przedstawicielem RP przy Organizacji Narodów Zjednoczonych, z którym rozmawiał o perspektywach współpracy naukowej i archiwalnej oraz możliwościach prezentowania na forum ONZ dorobku IPN. Delegacja z Polski miała również okazję porozmawiać z dr. Johnem Radziłowskim, dyrektorem Polskiego Instytutu Kultury i Badań w Orchard Lake Schools.
W programie znalazła się także wizyta w Instytucie Józefa Piłsudskiego w Ameryce, gdzie Karol Polejowski spotkał się z polonijną młodzieżą i uczestniczył w wykładzie dr. Marcina Gadochy „Polska między reformą a buntem. Stanisław August, konfederacja barska i droga Kazimierza Pułaskiego ku wolności”. Przy okazji wizyty w Nowym Jorku przedstawiciele Instytutu odwiedzili też pomnik ks. Jerzego Popiełuszki oraz wzięli udział w 89. Paradzie Pułaskiego.
Kalendarz delegacji IPN w Stanach Zjednoczonych wypełniły spotkania poświęcone historii, narodowej pamięci oraz polsko-amerykańskiej współpracy, a uroczystości w Amerykańskiej Częstochowie były okazją do uhonorowania pokolenia, które przez lata sprzeciwiało się komunistycznemu systemowi.
AD
Fot. X, Facebook/Instytut Pamięci Narodowej
